مرگ بالاي درخت سيب

در كتاب «مرگ بالاي درخت سيب» روباه پير و همسرش زير درخت سيبي روزگار مي‌گذرانند آنقدر پير شده‌اند كه ديگر نه كلاغ‌ها نه خرگوش‌ها و نه موش‌ها از آن‌ها حساب نمي‌برند. حالا همه سيب‌ها قبل افتادن طعمه كلاغ‌ها مي‌شود و روباه و همسرش بايد شانس بياورند تا شكاري گيرشان بيايد.

تا اينكه يك روز راسوي لاغر و كوچكي اسير روباه پير قصه مي‌شود و در ازاي آزادي‌اش به خواست روباه پير درخت سيب را جادو مي‌كند تا هر پرنده و چرنده‌اي رفت بالايش به آن بچسبد مگر اينكه جناب روباه ببخشايد و بگويد: «بيا» و جادوي درخت سيب را باطل كند.

حالا كلاغ‌ها و گنجشك‌ها و سوسك‌ها و گربه‌ها تا مي‌روند بالاي درخت به درخت سيب مي‌چسبند و آن‌قدر ضجه مويه مي‌كنند تا روباه پير دلش بسوزد و سحرشان را باطل كند.

القصه كه نوبت به جناب «مرگ» مي‌رسد و روزي كه آمده بود روباه را با خود ببرد روباه زيرك آخرين تقاضايش را مي‌كند كه سيب آخر زندگي‌اش را بخورد. مرگ مي‌رود سيب را بچيند و آن بالا ماندگار مي‌شود. مي‌چسبد به درخت سيب و دچار جادوي درخت سيب مي‌شود!

سال‌ها مي‌گذرد حالا هيچ صيادي نمي‌تواند روباه را شكار كند و قرار است او هميشه زنده بماند. اول همسرش پيرتر مي‌شود و بيمار و مي‌ميرد. بعد بچه‌ها و نوه‌هايش. در آن حوالي هيچ حيواني آشنا نيست همه غريبه‌اند و روباه پير زيرك قصه ما كه عمر جاودان يافته تنهاي تنها مي‌شود تا اينكه …

#مفاهيم_اصلي_داستان:

• مرگ/ زندگي
• بود/نبود
• فقدان و جاي خالي
• پيري/جواني
• جادو
• فنا پذيري /جاوداني
• عمر
• غريبه / آشنا
• لذت/ رنج
• انتظار
• بخشش

#تكنيك‌هاي_كاربردي

• بازيگري
• انتخابگري
• خيالپردازي
• زمان مندي
• مكان مندي
• تقسيم و شراكت

يكي از مهم‌ترين مفاهيم هفت‌گانه در حوزه پرورش مهارت‌هاي شناختي كودكان مفهوم مرگ است. مرگ به عنوان پايان بخش زندگي، مرگ به عنوان مراقب زندگي، مرگ به عنوان منتظر در سايه نشسته همراه زندگي و مرگ به عنوان تقدير مساوي همه موجودات.

اين سوال كه: چرا بايد مُرد؟ به عنوان قديمي‌ترين پرسش حيات بشري است كه پرسش‌هاي نابي همچون «چرا و چگونه بايد زيست؟» را طرح مي‌كند.

در كتاب «مرگ بالاي درخت سيب» اين پرسش بنيادي در پس اين مفهوم مهم طرح مي‌شود. فضاي قصه با وسط كشيده شدن پاي جادو چسبندگي به درخت به عنوان نماد ايستايي كه بر زمين نمي‌افتد تلاش مي‌كند تا هراس از مرگ مهاجم و نابودگر را در ذهن و ضمير كودكان كم رنگ نمايد.

تصويرپردازي كتاب، تصاويري خسته ولي زنده را مقابل روي مخاطب مي‌گذارد. حركت روي مرز خيال و واقعيت يك تكنيك راهبردي ديگر براي مواجهه نرم ذهن كودك با فضاي زنده مفاهيم مرتبط با مرگ است.

لزوم طرح مفهوم مرگ در شش سال نخستين زندگي كودكان و همراهي و تسهيل‌گري آنان براي مواجهه با اين مفهوم سبب مي‌شود با وسواس زيادي به كتاب‌هاي اين ژانر نگاه كنيم و كتاب فوق از پس اين بار بر آمده است.

امتياز من به كتاب «مرگ بالاي درخت سيب»؛ ترجمه و تصويرگري و پردازش ايده چهار ستاره از پنج است.

«مرگ بالاي درخت سيب» كتابي است براي آشنايي با فلسفه مرگ توسط روايتي نوين از افسانه‌اي كهن با پرداخت و تصويرسازي هنرمندانه. اين كتاب به خصوص مي‌تواند به بچه‌هايي كه پدربزرگ يا مادربزرگ بيمار و پير دارند، كمك كند تا فرايند جدايي را با آرامش بپذيرند و ضربه نخورند.

خوشبختانه طي سال‌هاي اخير طيف گسترده‌اي از كتاب‌هاي داستاني كودك به چاپ مي‌رسند و اين امكان را به وجود مي‌آورند تا ما بچه‌ها را با مفاهيم متنوع‌تر و جدي‌تري آشنا كنيم.

«مرگ» هم يكي از اين موضوعات است. يادم مي‌آيد در سال‌هاي آخر جنگ رمان «برادران شيردل» را مي‌خواندم و آنجا كه اسكوربيت _اگر اسمش را درست به ياد داشته باشم _مي‌مرد، بسيار بر من اثر مي‌گذاشت و باعث ناراحتي‌ام مي‌شد. بدون اين كه چيزي از فلسفه چرخه تولد و مرگ يادم بدهد. كتاب «مرگ بالاي درخت سيب» اينطور نيست. مي‌گذارد تا كودك طعم پيري و ناتواني روباه را مزمزه كند و خودش مثل روباه به اين نتيجه برسد كه ديگر وقتش شده، همراه مرگ كه شبيه همزادي مهربان تصوير شده برود.

فكر مي‌كنم اين تصوير حكيمانه از ورود به مرحله ديگر حيات، نه فقط ترسناك نيست بلكه توضيحي معقول به مخاطب مي‌دهد.

گاهي والدين مي‌پرسند چنين كتاب‌هايي را بايد در چه شرايطي خواند؟ من تصور مي‌كنم پس از درگذشت يك عزيز، زمان مناسبي نيست چون هجوم احساسات اين فرصت و امكان را به كودك نمي‌دهد كه مفهوم را درك كند.

هر وقت احساس كرديد شرايط آرام و مناسب است، كتاب را بياوريد و حتما با او حرف بزنيد. مبادا سوال‌هايي در ذهنش بماند.